1. Khái niệm Hợp đồng
Theo quy định tại Bộ luật Dân sự 2015:
“Hợp đồng là sự thoả thuận giữa các bên về việc xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự.”
Điều này có nghĩa:
Hợp đồng không chỉ ghi nhận sự “mua bán” đơn thuần, mà còn là nền tảng để hình thành hoặc chấm dứt quan hệ pháp lý.
Hợp đồng có thể bằng văn bản, lời nói, hoặc hành vi cụ thể.
2. Đặc điểm pháp lý của Hợp đồng
Một hợp đồng được coi là hợp pháp cần có những yếu tố cơ bản sau:
- Chủ thể phải có năng lực hành vi dân sự phù hợp (ví dụ: người trưởng thành, tổ chức có tư cách pháp nhân).
- Nội dung không vi phạm điều cấm của pháp luật, không trái đạo đức xã hội.
- Hình thức phải phù hợp quy định (có hợp đồng bắt buộc lập thành văn bản, công chứng như hợp đồng mua bán đất).
Có nhiều cách phân loại hợp đồng. Một số cách thường gặp là:
- Theo tính chất có đi có lại: Hợp đồng song vụ (hai bên cùng có nghĩa vụ) và hợp đồng đơn vụ (chỉ một bên có nghĩa vụ).
- Theo mục đích: Hợp đồng dân sự, hợp đồng thương mại, hợp đồng lao động, hợp đồng kinh tế.
- Theo hình thức: Hợp đồng miệng, hợp đồng bằng văn bản, hợp đồng điện tử.
Hợp đồng là công cụ quan trọng để:
Bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các bên.
Hạn chế rủi ro, tránh tranh chấp do “nói miệng”.
Là chứng cứ quan trọng khi có tranh chấp phải giải quyết tại Tòa án hoặc Trọng tài thương mại.
Ví dụ:
- Khi bạn mua một chiếc xe máy trả góp, hợp đồng tín dụng với ngân hàng chính là cơ sở để xác định trách nhiệm trả nợ.
- Khi công ty ký hợp đồng lao động với nhân viên, đây là căn cứ để thực hiện nghĩa vụ trả lương, đóng bảo hiểm.
Tranh chấp về hiệu lực: Một hợp đồng có thể bị vô hiệu nếu vi phạm điều kiện về chủ thể, hình thức hoặc nội dung.
Tranh chấp về thực hiện: Ví dụ, bên bán không giao hàng đúng hạn, bên mua chậm thanh toán.
Tranh chấp về chấm dứt hợp đồng: Khi một bên đơn phương chấm dứt mà không có căn cứ hợp pháp.
6. Lời kết
Hợp đồng là một trong những thuật ngữ nền tảng của pháp luật dân sự, có tính ứng dụng rộng rãi trong mọi lĩnh vực đời sống. Hiểu rõ khái niệm và đặc điểm của hợp đồng giúp mỗi người bảo vệ tốt hơn quyền lợi hợp pháp của mình, đồng thời hạn chế được các tranh chấp phát sinh.